Ιδιαίτερης σημασίας για την κατανόηση της ηφαιστειακής δραστηριότητας στο Αιγαίο θεωρείται η νέα επιστημονική δημοσίευση με τίτλο «Temporal linkages of explosive activity of Kolumbo and Santorini Volcanoes (Greece)», που φιλοξενείται στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Geology και υπογράφεται από τον Metcalfe και τους συνεργάτες του. Η μελέτη επικεντρώνεται στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπο, βορειοανατολικά της Σαντορίνης, ένα από τα πιο ενεργά αλλά και λιγότερο κατανοητά ηφαιστειακά συστήματα της χώρας.
Το Κολούμπο, λόγω της υποθαλάσσιας θέσης του, παρέμενε επί δεκαετίες ένα «αόρατο» ηφαίστειο, με περιορισμένα δεδομένα για το παρελθόν και τη συχνότητα των εκρήξεών του. Το γεγονός αυτό δημιουργούσε σημαντικά κενά στην εκτίμηση του ηφαιστειακού κινδύνου στην ευρύτερη περιοχή. Η νέα δημοσίευση έρχεται να καλύψει σε μεγάλο βαθμό αυτά τα κενά, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται η ιστορία και η δυναμική του Κολούμπου.
Μέσα από βαθιές γεωτρήσεις στον θαλάσσιο πυθμένα, στο πλαίσιο της διεθνούς αποστολής IODP Expedition 398, οι επιστήμονες κατάφεραν να αναλύσουν στρώματα ηφαιστειακής τέφρας και να ανασυνθέσουν την εκρηκτική δραστηριότητα του ηφαιστειακού συστήματος για τα τελευταία 265.000 χρόνια. Τα δεδομένα αυτά αποκάλυψαν ότι το Κολούμπο έχει παρουσιάσει τουλάχιστον 19 εκρηκτικά επεισόδια, με μέση επανάληψη περίπου κάθε 6.000 χρόνια, ενώ σε ορισμένες περιόδους οι εκρήξεις ήταν ακόμη συχνότερες.
Παρότι πολλές από τις εκρήξεις ήταν μικρότερης έντασης σε σύγκριση με το γνωστό γεγονός του 1650 μ.Χ., τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι το ηφαίστειο παραμένει μακροχρόνια ενεργό. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το εύρημα ότι η εξέλιξη του Κολούμπου φαίνεται να συνδέεται στενά με τη Σαντορίνη, με κοινές φάσεις αυξημένης ηφαιστειακής δραστηριότητας, στοιχείο που ενισχύει την αντίληψη ενός ενιαίου και δυναμικά αλληλεπιδρώντος ηφαιστειακού συστήματος.
Η μελέτη αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα μετά τη σεισμο-μαγματική αναταραχή της περιόδου 2024–2025, η οποία υπενθύμισε ότι το Κολούμπο δεν αποτελεί ένα ανενεργό ή «ξεχασμένο» ηφαίστειο. Η εις βάθος κατανόηση του παρελθόντος του κρίνεται καθοριστική για την εκτίμηση μελλοντικών κινδύνων, τον σχεδιασμό μέτρων πολιτικής προστασίας και τη συνεχή επιστημονική και εκπαιδευτική έρευνα στο Αιγαίο.
Η νέα αυτή επιστημονική εργασία αναδεικνύει τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης των υποθαλάσσιων ηφαιστείων και επιβεβαιώνει ότι ο «αόρατος» κόσμος κάτω από τη θάλασσα εξακολουθεί να κρύβει κρίσιμες πληροφορίες για την ασφάλεια και τη γεωδυναμική εξέλιξη της περιοχής. Παράλληλα, επιβεβαιώνει τη μακρόχρονη και υπεύθυνη θαλάσσια έρευνα που διεξάγεται στην περιοχή του Κολούμπου εδώ και περίπου 25 χρόνια, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη γνώση και την πρόληψη.
newsroom:aegeanlive.gr
