Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στη Νίσυρο η απόφαση της Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου να επιβάλει πρόστιμο ύψους 27.216 ευρώ στον Δήμος Νισύρου για τον τρόπο διαχείρισης των αστικών λυμάτων του νησιού, έπειτα από καταγγελία και σχετικό έλεγχο των αρμόδιων υπηρεσιών. Η απόφαση βασίζεται σε παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, καθώς διαπιστώθηκε λειτουργία συστήματος διαχείρισης λυμάτων χωρίς περιβαλλοντική αδειοδότηση και ανεξέλεγκτη διάθεση αποβλήτων στον οικισμό Μανδράκι, με επιπτώσεις στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.
Η Δημοτική Αρχή χαρακτηρίζει το πρόστιμο απαράδεκτο, τονίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό αλλά διαχρονικό και οφείλεται αποκλειστικά στην απουσία βασικών υποδομών, οι οποίες σήμερα βρίσκονται στο τελικό στάδιο υλοποίησης. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται ουσιαστικά για τιμωρία ενός μικρού νησιωτικού δήμου επειδή δεν διαθέτει ακόμη τις υποδομές που απαιτούνται, την ίδια στιγμή που έχει ήδη εξασφαλίσει χρηματοδότηση και κατασκευάζει τη μόνιμη λύση.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι το έργο της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων υλοποιείται μέσω προγραμματικής σύμβασης με την ίδια την Περιφέρεια που επέβαλε το πρόστιμο. Το οξύμωρο αυτό σχήμα, όπου η ίδια διοικητική βαθμίδα από τη μία συνδράμει στην επίλυση του προβλήματος και από την άλλη επιβάλλει οικονομική κύρωση για την ύπαρξή του, αναδεικνύεται από τη Δημοτική Αρχή ως ζήτημα ουσίας, ηθικής και θεσμικής λογικής.
Η Νίσυρος, ένα μικρό ηφαιστειογενές νησί των Δωδεκανήσων, δεν διέθετε επί δεκαετίες εγκατάσταση βιολογικού καθαρισμού. Η πρακτική που εφαρμόζεται, και την οποία κληρονόμησε η σημερινή διοίκηση, αφορά τη συλλογή των λυμάτων σε δεξαμενή και τη μεταφορά τους με βυτιοφόρα σε απομακρυσμένη περιοχή, όπου απορρίπτονται σε λάκκους στο έδαφος. Πρόκειται για λύση προσωρινή και προβληματική, η οποία ωστόσο θεωρείται λιγότερο επιβλαβής από την απευθείας διάθεση στη θάλασσα, ειδικά σε περιόδους αιχμής όπου η παραγωγή λυμάτων τον Αύγουστο φτάνει έως και τα 130 κυβικά μέτρα ημερησίως.
Η κατηγορία περί αδράνειας του δήμου απορρίπτεται από το ιστορικό των ενεργειών που έχουν προηγηθεί. Από το 2018 ξεκίνησε η προσπάθεια για την εγκατάσταση βιολογικού καθαρισμού, ενώ το 2021 εγκρίθηκε η χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης» ύψους άνω των 2,2 εκατομμυρίων ευρώ. Ακολούθησε η υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης με την Περιφέρεια, η έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και, το 2022, η εργολαβική σύμβαση μεταξύ του Περιφερειάρχη Γιώργος Χατζημάρκος, του Δημάρχου Χριστοφής Κορωναίος και του αναδόχου. Σήμερα το έργο βρίσκεται στο τελικό στάδιο και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του καλοκαιριού.
Στο όλο ζήτημα προστίθεται και η αντικειμενική αδυναμία λειτουργίας του δήμου, καθώς δεν διαθέτει ούτε έναν μόνιμο μηχανικό ούτε οργανωμένη τεχνική υπηρεσία, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή στήριξη από την Περιφέρεια και εξωτερικούς συμβούλους. Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιβολή προστίμου εκλαμβάνεται ως αντιπαραγωγική και άδικη, ειδικά όταν αφορά έναν δήμο που έχει ήδη δρομολογήσει τη λύση.
Ο Δήμος Νισύρου έχει προσφύγει νομικά ζητώντας την ακύρωση του προστίμου, ωστόσο το ζήτημα υπερβαίνει τη δικαστική οδό και αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιμετωπίζει τα μικρά και απομακρυσμένα νησιά. Η προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα, όμως, όπως επισημαίνεται, αυτή επιτυγχάνεται ουσιαστικότερα με στήριξη και συνεργασία και όχι με τιμωρητικές πρακτικές που πλήττουν οικονομικά και ηθικά κοινότητες με περιορισμένα μέσα.
Η υπόθεση της Νισύρου λειτουργεί ως καμπανάκι για την ανάγκη θεσμικής ευελιξίας και ουσιαστικής αλληλεγγύης προς τους μικρούς νησιωτικούς δήμους. Σε μια περίοδο που το νησί βρίσκεται ένα βήμα πριν από την οριστική λύση του προβλήματος των λυμάτων, το ζητούμενο δεν είναι η επιβολή προστίμων αλλά η ολοκλήρωση του έργου. Μόνο μέσα από συντονισμένη δράση, στήριξη και συνεργασία μπορεί να προστατευτεί πραγματικά το περιβάλλον και να αποκατασταθεί το αίσθημα δικαιοσύνης.
newsroom:aegeanlive.gr
