Σοβαρό ζήτημα ασφάλειας δικαίου και βιωσιμότητας ξενοδοχειακών επενδύσεων αναδεικνύει με επίσημη επιστολή της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων, απευθυνόμενη προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, με κοινοποίηση στην Υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη και στον Πρόεδρο του ΣΕΤΕ Γιάννης Παράσχης. Η Ομοσπονδία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις που προκαλεί πρόσφατη μεταστροφή της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με την εκτός σχεδίου δόμηση.
Όπως επισημαίνεται στην επιστολή, η ισχύουσα υπουργική απόφαση του 2015 προβλέπει σαφείς και ρεαλιστικούς τρόπους προσπέλασης ξενοδοχειακών μονάδων, ακόμη και μέσω αγροτικών δρόμων ή δουλειών διόδου, καθώς και ειδικές ρυθμίσεις για παραδοσιακούς οικισμούς και ιστορικά κέντρα. Ωστόσο, πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ απαιτούν πλέον το γήπεδο να έχει πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο εγκεκριμένο με προεδρικό διάταγμα, προϋπόθεση που, σύμφωνα με την ΠΟΞ, έρχεται σε αντίθεση τόσο με προηγούμενη νομολογία του ίδιου του δικαστηρίου όσο και με πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου.
Η νέα αυτή ερμηνεία, όπως τονίζεται, θέτει σε άμεσο κίνδυνο μεγάλες και μικρότερες ξενοδοχειακές επενδύσεις που έχουν αδειοδοτηθεί νόμιμα και καλόπιστα, αλλά και χιλιάδες ιδιοκτήτες γης, οι οποίοι βλέπουν την περιουσία τους να απαξιώνεται χωρίς δική τους υπαιτιότητα. Πρόκειται συχνά για ακίνητα που αποκτήθηκαν, μεταβιβάστηκαν ή κληρονομήθηκαν με βάση ένα σταθερό και διαχρονικό διοικητικό και νομολογιακό πλαίσιο, το οποίο πλέον αμφισβητείται εκ των υστέρων.
Η ΠΟΞ υπογραμμίζει ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στους άμεσους επενδυτές, αλλά επεκτείνονται σε ολόκληρες τοπικές οικονομίες, πλήττοντας εργαζόμενους, επαγγελματίες, τεχνικά επαγγέλματα και συναφείς δραστηριότητες. Παράλληλα, εκφράζεται έντονη ανησυχία για τη διεθνή εικόνα της χώρας, καθώς η έλλειψη σταθερότητας στο θεσμικό πλαίσιο αποθαρρύνει επενδύσεις και ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές δημοσιονομικές επιβαρύνσεις από αξιώσεις αποζημίωσης.
Η Ομοσπονδία ξεκαθαρίζει ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν μπορεί να επιτυγχάνεται εις βάρος άλλων θεμελιωδών συνταγματικών αξιών, όπως η οικονομική ανάπτυξη και το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, όταν δεν το επιβάλλει η αρχή της αναλογικότητας. Υπενθυμίζει μάλιστα ότι οι εκτός σχεδίου ξενοδοχειακές μονάδες υπόκεινται ήδη σε αυστηρό έλεγχο μέσω μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη ύπαρξης ασφάλειας δικαίου, με την ΠΟΞ να θυμίζει την καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου λόγω αντιφατικής νομολογίας. Όπως τονίζεται, εάν η χώρα επιθυμεί να είναι πραγματικά φιλική προς τις επενδύσεις και δίκαιη προς τους πολίτες της, τέτοια ζητήματα οφείλουν να επιλύονται άμεσα και θεσμικά, χωρίς αναδρομικές ανατροπές.
Τέλος, η ΠΟΞ απορρίπτει κατηγορηματικά τη λύση της αναστολής εκτέλεσης ήδη εκδοθεισών και νόμιμων αδειών, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο οδηγεί σε ακύρωση ώριμων επενδυτικών σχεδίων και σε ανεπανόρθωτη απαξίωση της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας. Η επιστολή υπογράφεται από τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Γιάννης Χατζής και τον γενικό γραμματέα Άγγελος Καλλίας, οι οποίοι δηλώνουν τη διαθεσιμότητά τους για περαιτέρω θεσμικό διάλογο.
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΠΟΞ (6-2-2026)
Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων (ΠΟΞ)
Προς: κο Σταύρο Παπασταύρου, Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Κοινοποίηση: κα Όλγα Κεφαλογιάννη, Υπουργό Τουρισμού
κο Γιάννη Παράσχη, Πρόεδρο ΣΕΤΕ
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 2 της με αριθμό 216/9-1-2015 αποφάσεως της Υπουργού Τουρισμού ορίζονται τα εξής:
«α. Η προσπέλαση στα ξενοδοχεία, η οποία βεβαιώνεται και αποτυπώνεται στην τεχνική έκθεση που προβλέπεται στην περίπτωση ζ’ της παραγράφου 1 του άρθρου 3 του Ν. 4276/2014, γίνεται από αναγνωρισμένη ως κοινόχρηστη ή ιδιωτική οδό ή μη αναγνωρισμένη αγροτική οδό πλάτους τουλάχιστον 3,5 μέτρων ή δια δουλείας διόδου συσταθείσας με μεταγεγραμμένη συμβολαιογραφική πράξη.
β. Εάν το οικόπεδο/γήπεδο είναι προσπελάσιμο μόνο από τη θάλασσα, ο φορέας εκμετάλλευσης της παραγράφου 2 προτείνει την κατασκευή, εφ’ όσον επιτρέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία, του λιμενικού έργου που απαιτείται για τη θαλάσσια προσπέλαση.
γ. Εάν δεν επιτρέπεται η κυκλοφορία αυτοκινήτων στην περιοχή που βρίσκεται το οικόπεδο/γήπεδο και αυτό βεβαιώνεται από τον οικείο ΟΤΑ ή την οικεία πολεοδομική υπηρεσία ή εάν το ξενοδοχείο βρίσκεται εντός παραδοσιακού οικισμού ή ιστορικού κέντρου πόλης, το πλάτος της οδού προσπέλασης μπορεί να είναι μικρότερο από 3,50 μ. (γίνεται δεκτό ως έχει το υφιστάμενο πλάτος της οδού).»
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, σε πρόσφατες αποφάσεις του, απαιτεί για να είναι νόμιμη οποιαδήποτε οικοδομική άδεια εκτός σχεδίου να έχει το γήπεδο, επί του οποίου γίνεται η ανοικοδόμηση, πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο, ο οποίος όμως να έχει εγκριθεί με πολιτειακή πράξη, και μάλιστα με προεδρικό διάταγμα.
Η κρίση αυτή του ΣτΕ έρχεται σε αντίθεση, εκτός από τις ρυθμίσεις της παραπάνω ΥΑ και στην προηγούμενη νομολογία του ίδιου δικαστηρίου, αλλά και σε νομολογία του Αρείου Πάγου (βλ. ενδεικτικά ΑΠ 861/2017 και πολλές άλλες ομοίου περιεχομένου αποφάσεις του δικαστηρίου αυτού), σύμφωνα με την οποία η ένταξη στην κοινή χρήση ενός αγροτικού δρόμου δεν προϋποθέτει την έκδοση οποιασδήποτε εγκριτικής πολιτειακής πράξεως και συντελείται με μόνη την επί ένα εύλογο χρονικό διάστημα εν τοις πράγμασι χρήση του αγροτικού δρόμου ως κοινοχρήστου πράγματος.
Η μεταστροφή αυτή της νομολογίας του ΣτΕ έχει θέσει σε σοβαρό κίνδυνο όχι μόνο μεγάλες και μικρότερες ξενοδοχειακές επενδύσεις, οι οποίες νομίμως και καλόπιστα αδειοδοτήθηκαν βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, αλλά και χιλιάδες απλούς ιδιοκτήτες γης, οι οποίοι βλέπουν την ακίνητη περιουσία τους να απαξιώνεται πλήρως, χωρίς καμία δική τους υπαιτιότητα.
Πρόκειται συχνά για ακίνητα που μεταβιβάστηκαν, κληρονομήθηκαν ή αποκτήθηκαν με σκοπό τη μελλοντική αξιοποίησή τους, στηριζόμενοι απολύτως στη διαχρονικά παγιωμένη διοικητική και νομολογιακή πρακτική.
Παράλληλα, οι εντεύθεν δυσμενέστατες συνέπειες δεν περιορίζονται στους άμεσους επενδυτές, αλλά διαχέονται σε ολόκληρες τοπικές οικονομίες και κοινωνίες, πλήττοντας επαγγελματίες, εργαζόμενους, τεχνικά επαγγέλματα και κάθε συναφή οικονομική δραστηριότητα.
Η κατάσταση αυτή δυσφημίζει τη χώρα στο εξωτερικό, αποθαρρύνει δυνητικούς επενδυτές και αναμένεται να ζημιώσει σοβαρά και τα δημόσια ταμεία, λόγω των εύλογων αξιώσεων αποζημίωσης που θα εγερθούν από επενδυτές και ιδιώτες, οι οποίοι θα δουν τις νομίμως αδειοδοτημένες επενδύσεις ή την περιουσία τους να ακυρώνονται εκ των υστέρων.
Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος (άρθρο 24 του Συντάγματος) αποτελεί και για εμάς πρώτη προτεραιότητα. Ωστόσο δεν είναι αναγκαίο να κατοχυρώνεται σε βάρος άλλων εξίσου θεμελιωδών συνταγματικών αξιών, όπως η οικονομική ανάπτυξη (άρθρο 106 παρ. 1 του Συντάγματος) και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας (άρθρο 17 παρ. 1 του Συντάγματος), όταν κάτι τέτοιο δεν επιβάλλεται απολύτως από την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος).
Ιδίως στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεδομένου ότι για τις εκτός σχεδίου ξενοδοχειακές μονάδες προβλέπεται υποχρεωτικά η εκπόνηση μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και διασφαλίζεται ήδη επαρκώς η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Βασική προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και για την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας των πολιτών, είναι η ύπαρξη ασφάλειας δικαίου. Υπενθυμίζουμε ότι η χώρα μας έχει καταδικαστεί στο πρόσφατο παρελθόν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Sine Tsaggarakis A.E.E. v. Greece) για παραβίαση της αρχής αυτής, λόγω αντιφατικής νομολογίας εντός του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Εάν πράγματι επιθυμούμε μια χώρα φιλική προς τις επενδύσεις, αλλά και δίκαιη προς τους πολίτες της, παρόμοια ζητήματα οφείλουν να επιλύονται άμεσα και θεσμικά.
Σε κάθε περίπτωση, η αναστολή εκτέλεσης ήδη εκδοθεισών και νομίμως χορηγηθεισών αδειών δεν συνιστά λύση, αλλά επιλογή με ανεπανόρθωτες συνέπειες, καθώς οδηγεί στην ακύρωση επενδυτικών σχεδίων που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο υλοποίησης και προκαλεί δραματική απαξίωση της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι ενήργησαν καλόπιστα και σε πλήρη συμμόρφωση με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε διευκρίνιση.
Με εκτίμηση,
Γιάννης Χατζής
Πρόεδρος Δ.Σ.
Άγγελος Καλλίας
Γενικός Γραμματέας
newsroom:aegeanlive.gr
