Με ιδιαίτερη λαμπρότητα τιμάται σήμερα, Παρασκευή 30 Ιανουαρίου, η μνήμη των Τριών Ιεραρχών, μιας από τις σημαντικότερες εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της ελληνικής παιδείας. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Βασίλειος ο Μέγας και ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός αποτελούν διαχρονικά τους προστάτες των γραμμάτων, των μαθητών και των διδασκάλων, συνδέοντας την πνευματική ζωή με τη γνώση και τον λόγο.
Οι Τρεις Ιεράρχες αναδείχθηκαν Πατέρες της Εκκλησίας και κορυφαίοι θεολόγοι, όχι μόνο για το συγγραφικό τους έργο, αλλά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο βίωσαν και δίδαξαν το Ευαγγέλιο. Το έργο τους χαρακτηρίζεται από βαθιά θεολογική σκέψη, κοινωνική ευαισθησία και έμπρακτη αγάπη προς τον άνθρωπο, στοιχεία που τους καθιστούν διαχρονικά πρότυπα πνευματικής ηγεσίας.
Η καθιέρωση της κοινής εορτής τους συνδέεται με ιστορική φιλονικία λόγιων κύκλων στην Κωνσταντινούπολη του 11ου αιώνα, όταν ο καθένας θεωρούσε έναν από τους τρεις ανώτερο από τους άλλους. Τη διαμάχη έθεσε τέλος, σύμφωνα με τον Συναξαριστή, ο Μητροπολίτης Ευχαΐτων Ιωάννης ο Μαυρόπους, ύστερα από οπτασία των Τριών Ιεραρχών, οι οποίοι τόνισαν την ενότητά τους ενώπιον του Θεού και ζήτησαν να τιμώνται από κοινού. Έτσι καθιερώθηκε η 30ή Ιανουαρίου ως ημέρα κοινής μνήμης τους.
Η εορτή των Τριών Ιεραρχών αποτελεί μέχρι σήμερα σύμβολο ενότητας, ισότητας και ομόνοιας, αλλά και υπενθύμιση ότι η παιδεία δεν μπορεί να αποκοπεί από τις αξίες, την αλήθεια και τον σεβασμό προς τον άνθρωπο. Σε μια εποχή προκλήσεων, το μήνυμα των Τριών Ιεραρχών παραμένει επίκαιρο, υπενθυμίζοντας ότι η γνώση, όταν συνοδεύεται από ήθος, γίνεται δύναμη που υπηρετεί την κοινωνία.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς Τρισηλίου θεότητος, τούς τήν οἰκουμένην ἀκτῖσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τούς μελιῤῥύτους ποταμούς τῆς σοφίας, τούς τήν κτίσιν πᾶσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τόν μέγαν, καί τόν Θεολόγον Γρηγόριον, σύν τῷ κλεινῷ Ἰωάννη, τῷ τήν γλῶτταν χρυσοῤῥήμονι, πάντες οἱ τῶν λόγων αὐτῶν ἐρασταί, συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν· αὐτοί γάρ τῇ Τριάδι, ὑπέρ ὑμῶν ἀεί πρεσβεύουσιν.
