Σημαντικές αλλαγές στο τοπίο των ασφαλιστικών οφειλών φέρνει το νέο πλαίσιο που διαμορφώνεται για τον ΕΦΚΑ, προσφέροντας ουσιαστική «διπλή ανάσα» σε περισσότερους από 2,5 εκατομμύρια πολίτες με χρέη προς το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε ισχύ η μείωση του χρόνου παραγραφής των ασφαλιστικών οφειλών από τη δεκαετία στην πενταετία, ενώ παράλληλα στο τραπέζι των αρμόδιων υπουργείων βρίσκεται η αναβίωση των 72 και 120 δόσεων, με στόχο τη διευκόλυνση κυρίως των μικροοφειλετών και των ελεύθερων επαγγελματιών.
Η βασική στόχευση του νέου σχεδιασμού είναι η ελάφρυνση όσων αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υφιστάμενες ρυθμίσεις, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από το 70% των οφειλετών έχει χρέη έως 15.000 ευρώ. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα φυσικά πρόσωπα με οφειλές που δεν υπερβαίνουν τα 10.000 ευρώ εξετάζεται η επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων, η οποία στο παρελθόν είχε προσελκύσει περισσότερους από 600.000 οφειλέτες, πριν αρκετοί τη χάσουν λόγω οικονομικής αδυναμίας ή ασυνέπειας.
Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι η νέα ρύθμιση θα συνοδεύεται από αυστηρότερες δικλίδες ασφαλείας, καθώς στο παρελθόν είχε παρατηρηθεί το φαινόμενο οφειλετών να πληρώνουν προσωρινά κάποιες δόσεις μόνο και μόνο για να εξασφαλίσουν φορολογική ή ασφαλιστική ενημερότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η επανένταξη στις 120 δόσεις θα προϋποθέτει την καταβολή του 10% των χαμένων δόσεων, με ιδιαίτερα χαμηλό επιτόκιο κοντά στο 2%, σε αντίθεση με τις 72 δόσεις όπου εξετάζεται υψηλότερη επιβάρυνση.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η επανενεργοποίηση της ρύθμισης των 72 δόσεων για οφειλές από 10.000 έως 15.000 ευρώ, με σενάρια που προβλέπουν επιπλέον «πέναλτι» επανένταξης και μεταφορά των χαμένων δόσεων στο τέλος της ρύθμισης. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι νέες ρυθμίσεις ενδέχεται να εφαρμοστούν όχι μέσω νέας νομοθετικής παρέμβασης, αλλά με υπουργική απόφαση που θα παραπέμπει στα αντίστοιχα πλαίσια του 2019 και του 2021.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι και η αλλαγή στο καθεστώς παραγραφής των οφειλών. Από το 2026 και μετά, οι ασφαλιστικές εισφορές που θα βεβαιώνονται για πρώτη φορά θα παραγράφονται στην πενταετία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει ενέργεια της διοίκησης εντός αυτού του χρονικού διαστήματος. Έτσι, μια οφειλή που αφορά εισφορές του 2026 θα παραγράφεται την 1η Ιανουαρίου 2032, αντί για το 2037 που ίσχυε μέχρι σήμερα. Οι οφειλές που έχουν ήδη βεβαιωθεί έως το τέλος του 2025 παραμένουν στο καθεστώς της δεκαετούς παραγραφής.
Το νέο πλαίσιο προσφέρει μεγαλύτερα περιθώρια οικονομικής ανάσας σε επαγγελματίες και επιχειρήσεις, χωρίς ωστόσο να συνιστά αυτόματη διαγραφή χρεών. Η παραγραφή δεν λειτουργεί ως γενική αμνηστία, καθώς κάθε ενέργεια του ΕΦΚΑ εντός της πενταετίας ανανεώνει τον χρόνο παραγραφής για άλλα πέντε χρόνια. Ταυτόχρονα, όσοι επωφεληθούν από παραγραφή οφειλών θα δουν τον αντίστοιχο χρόνο ασφάλισης να αφαιρείται από το συνταξιοδοτικό τους ιστορικό, με δυνατότητα όμως εξαγοράς ή αναγνώρισης πλασματικών ετών.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η μείωση του χρόνου παραγραφής αυξάνει την πίεση προς τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ για ταχύτερους και πιο εντατικούς ελέγχους, ώστε να μη χαθούν απαιτήσεις που μπορούν να εισπραχθούν. Το στίγμα πάντως της νέας πολιτικής είναι σαφές: περισσότερη ευελιξία για τους συνεπείς και πραγματικά αδύναμους οφειλέτες, αυστηρότερο πλαίσιο για τις καταχρηστικές πρακτικές και μια προσπάθεια εξισορρόπησης ανάμεσα στη βιωσιμότητα του συστήματος και την κοινωνική πραγματικότητα.
newsroom:aegeanlive.gr
